ئاژانسەکان؛

سەردانی عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عێراق بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و کۆشکی سپی، وەک یەکێک لە گەورەترین تاقیکردنەوە سیاسییەکانی کابینەکەی سەیر دەکرێت. ئەم سەردانە لە کاتێکدایە کە بەغدا لە نێوان بەرداشی گوشارە ناوخۆیی و هەرێمییەکان (بەتایبەت لەلایەن ئێران و هاوپەیمانەکانی) و داواکارییە توندەکانی واشنتۆندا دەگوزەرێت.

١. ئاڵۆزییە سیاسییەکان و ململانێی پەیامەکان پێش سەردانەکە

پێش دەستپێکردنی سەردانەکە، بەغدا شایەتی ڕووداوێکی سیاسی-ئایینی گرنگ بوو کە کاریگەریی لەسەر کەشوهەوای دیپلۆماسی نێوان عێراق و ئەمریکا دروستکرد:

ڕێوڕەسمی بەڕێکردنی تەرمی خامنەیی و گوشارەکانی ئێران: هێنانی تەرمی رێبەری پێشووی ئێرانی (خامنەیی) بۆ عێراق، کە لە بۆنەیەکی ئایینییەوە گۆڕدرا بۆ پرسێکی سیاسی، لەژێر گوشاری ڕاستەوخۆی تاران و پاڵپشتی هێزەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی و گروپە چەکدارەکاندا بوو.

مانۆڕی حکومەت بۆ دورکەوتنەوە لە گرژی: حکومەتی سودانی لە ترسی ئەوەی ئەم ڕووداوە بۆ ناردنی پەیامی دژە ئەمریکی بەکاربهێنرێت و سەردانەکەی واشنتۆن تێکبدات، بەرنامەی ناشتنەکەی گۆڕی؛ ڕێوڕەسمەکەی لە بەغدا دوورخستەوە و تەنها لە شارەکانی نەجەف و کەربەلا سنووردار کرد.

٢. سێ مەرجەکەی واشنتۆن بۆ بەردەوامیی پشتیوانی

ئیدارەی ئەمریکا بە ڕوونی ڕایگەیاندووە کە بەردەوامبوونی پشتیوانییەکانی بۆ حکومەتەکەی زەیدی بەستراوەتەوە بە جێبەجێکردنی ٣ ئەولەویەتی سەرەکی:

بەرەنگاربوونەوەی ڕاستەقینەی گەندەڵی.

کۆنتڕۆڵکردنی چەک لە دەستی دەوڵەتدا (سنووردارکردنی هێزە چەکدارەکانی دەرەوەی چوارچێوەی فەرمی).

ڕاگرتنی بەقاچاخبردنی دراو (بەتایبەت دۆلار بۆ وڵاتانی دراوسێ).

ڕەخنەکانی کۆنگرێس: "جۆ ویلسۆن" ئەندامی کۆنگرێسی ئەمریکی، بە توندی ڕەخنەی لە هەوڵەکانی بەغدا گرتووە و هەڵمەتی ئێستای بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی بە "گاڵتەجاڕی" ناوبردووە، داواشی کردووە کە پێویستە حکومەت "ماسییە گەورەکان" (بەرپرسە پلە باڵاکان) بە ئامانج بگرێت نەک تەنها تۆمەتبارە بچووکەکان.

٣. هەڵمەتی "بەرەبەیان" و سەلماندنی جدییەت

چاودێرانی سیاسی ئاماژە بەوە دەکەن کە دەستپێکردنی هەڵمەتی "بەرەبەیان" لەلایەن زەیدییەوە، هەوڵێکی پێشوەختە بووە بۆ سەلماندنی جدیبوونی کابینەکەی لە گرتنەبەری ڕێوشوێنی توند دژ بە گەندەڵی، تا بتوانێت لە کۆبوونەوەی کۆشکی سپیدا دەستکەوتی سیاسی و ئابووری مسۆگەر بکات. توێژەران جەخت دەکەنەوە کە سەرکەوتنی ئەم سەردانە بەندە بە توانای زەیدی لە ڕازیکردنی واشنتۆن بەوەی کە هەڵمەتەکە بەردەوام دەبێت.

٤. دۆسیەی دارایی و تاڵانی سەدە (قاچاخچێتی دراو)

عێراق لە ئێستادا بە قەیرانێکی دارایی قورسدا تێپەڕ دەبێت، ئەمەش وایکردووە بەغدا پێویستییەکی حەتمی بە پشتیوانی ئابووری ئەمریکا و وەرگرتنی قەرز لە دامەزراوە داراییە نێودەوڵەتییەکان (وەک بانکی جیهانی و سندوقی دراوی نێودەوڵەتی) هەبێت.

ئامار و ئاستەنگە داراییەکان:

بارستەی پارەی قاچاخکراو: خەمڵاندنەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە زیاتر لە ٣٠٠ ملیار دۆلار لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا بە نایاسایی ڕەوانەی دەرەوەی عێراق کراوە.

گوشاری یاسایی: لە ئێستادا حکومەت بەدواداچوون بۆ ٢٦٤ تۆمەتبار و چەندین تۆڕی ئاڵۆزی سپیکردنەوەی پارە لە ناوخۆ و دەرەوە دەکات.

ماوەی پێشبینیکراو: شارەزایان پێیان وایە پڕۆسەی گێڕانەوەی ئەم پارە دزراوانە پێویستی بە ٧ ساڵ یان زیاتر هەیە، ئەمەش بەهۆی تێوەگلانی بانک و کۆمپانیا بیانییەکان و ئاڵۆزیی تۆڕەکان.

دەرەنجام: تاقیکردنەوەی یەکلاکەرەوە

سەردانەکەی زەیدی بۆ واشنتۆن تەنها دیدارێکی دیپلۆماسی ئاسایی نییە، بەڵکو وێستگەیەکی یەکلاکەرەوەیە بۆ دیاریکردنی ئایندەی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو وڵات. سەرکەوتنی عەلی زەیدی لەم گەشتەدا بەندە بە جێبەجێکردنی بەندەکانی ئەوەی بە "ڕێککەوتنی حوزەیران" ناسراوە. ئەگەر بەغدا نەتوانێت متمانەی واشنتۆن لە دۆسیەی دراو و گەندەڵیدا بەدەستبهێنێت، ئەوا ڕەنگە ڕووبەڕووی سزای دارایی توندتر و دابەزینی زیاتری بەهای دینار ببێتەوە.