فۆڕمێک لە دەوڵەتی سەربازیی خۆسەپێنی مەزهەبی بە پلەی ئیمتیاز ڕابەرایەتی دۆخی ئێستای عێراقیەکان دەکا، فۆڕمەکە لەسەروو ئیرادەی محمد شیاع سودانی و تەیف سامیەکانەوە نەخشەی بۆ کێشراوە، کە موفتی و ڕابەری باڵای دەستڕۆشتووی موتڵەق تیایدا دەزگای دەوڵەتی قووڵی شیعەیە.
سەدام حسێن لە هۆڵی خولد، لە ساڵی ١٩٧٩ چۆن جڵەوی سیاسی و سوڵتەویی وەرگرت و فۆڕمی دەوڵەتەکەی ئەحمەد حەسەن بەکری گۆڕی بۆ جۆرێک لە فاشیزمی سۆسیالیزمی سوننی دژی شیعەو کورد، شیعەکانی ئێستای عێراقیش دەخوازن هەمان کار ئەنجام بدەنەوە بەڵام لە هۆڵی پەڕلەمان و بە شەرعیەتی زۆرینە دژی سوننەو کورد.
ئەو هەنگاوانەی وەزیری دارایی عێراق و هەندێک گروپی دەستڕۆشتوو، مومارەسەکردنی دەسەڵاتەکانی دەوڵەتێکی تائیفی شیعیەی زاڵە، بۆ دەرپەڕاندن و سەرکوتکردنی ڕەنگ و دەنگ و ئیتنیک و نەتەوەکانی تر بەگشتی لە عێراق بەرەو سەپاندنی دیدگای زۆرینەی پەڕلەمانی و مەزهەبی.
کاتی هەڵوەشانەوەی قەوارەی هەرێمی کوردستانیش دێت و دەیخەنە ڕۆژەڤ و پلان، گەرچی لە مادەی ١١٧ و ١٢٦ و خاڵی چوارەمی دەستووردا دەڵێت نابێت دەستكاری دەسەڵاتەكانی قەوارەی فیدراڵی هەرێم بكرێت و یەک دەستەو هەرێمی جێگیرە، بەڵام بە حوکمی سەپاندنی ئیرادەی زۆرینەی پەڕلەمانی ئەو دوو مادەیە هەمواردەکەنەوەو خەریکی ئەو کەین و بەینەن.
هەرێمی کوردستان تەواوی ڕێککەوتنەکانی واژوو کرد لەگەڵ بەغداد، نەوت و گرێبەستەکانی ڕادەست کرد، بەپێی بنەما دەستوریەکان، چووە ژێرباری یاساو بڕیارەکانی دادگای فیدڕاڵی، دەنگیدا بە تێپەڕاندنی بودجە بۆ سێ ساڵ، ئیدی شتێک نەماوە بەناوی گفتوگۆکردن و دانوستان، ئەوەی هەیە تەنها بیانووی دەوڵەتێکە دەزگای ئایدۆلۆژیی قووڵ بەڕێوەی دەبا، داوای ئینتیحارت لێ دەکات و نکوڵی دەکات لە وجودی سیاسی و کەلتوری و ماف و خواستە داراییەکانت، بۆیە پرسەکە زیرەکی تەیف سامی نیە فاشیزمی زیرەکە.
عێراق خۆی بۆ ڕاهێنانی پراکتیکی مەترسیدار ئامادە دەکات بەپشتیوانی ئەو دەزگایە بۆ سێنتڕاڵکردنەوەی عێراق و تەسلیمکردنی بە ویلایەتی فەقیە و لێدانی مۆری شینی قەوام سەڵتەنە، بەئەڵقەڕێزی دەرگاکانی عێراق بۆ دەستوریزەکردنی مەرجەعیەت و کۆتایی هێنان بەو دەستوخەت و نەخشەیەی کە ئەمریکیەکان لەدوای ٢٠٠٣ بۆ عێراقیان کێشا.