دەنگ و ڕەنگی باڵندەکان
فەرهاد ئەحمەد بەرزنجی
ڕەنگەکانی نێرینەی باڵندە زۆر زۆرترن لە مێینەکان، ئەمەش بۆ ئەوەی سەرنجی مێینەکان ڕابکێشن. لەبەرئەوە پێویستە سەرەتا بزانین بۆچی باڵندە پێویستی بەم ڕەنگانە هەیە.
لێکۆڵینەوەکان چەندین هۆکاریان بۆ بوونی ڕەنگەکان لە باڵندەکاندا داناوە، هەندێکیان بۆ خۆڕازاندنەوەن و هەندێکی تریان بۆ ئەوەیە کە باڵندەکان وێنەکانی ڕەنگەکانیان بە شێوەیەکی بەردەوام دەکێشن و هەندێک باڵندەش هەن کە ڕەنگەکانیان هەمیشە بەسەر شوێنی نیشتەجێبوونیاندا زاڵە، ئەمەش وای لێدەکات بینینیان قورس بێت.
باڵندەکان بەشێکی زۆری کاتەکەیان بەسەر درەختەکان یان لە ئاودا بەسەردەبەن، بەڵام هەندێک باڵندەی تریش هەن کە بەسەر زەوی و نزیک شوێنی نیشتەجێبوونیان دەژین، بەتایبەتی لە ژێر ڕەگی درەختەکاندا. لەم جۆرە ڕاستییانەوە، زانایان پێیان وایە کە هۆکاری بوونی ڕەنگ لە باڵندەکاندا پەیوەندی بە جوانییەوە هەیە، بە جۆرێک کە بۆ دوژمنەکانیان ئاسانە بە ئاسانی بیانبینن، چونکە ڕەنگەکانی باڵندەکان بە باشی تێکەڵ بە ڕەنگی گیا و گژوگیا و بەشە کەوتووەکانی درەختەکان دەبێت.
دەنگی باڵندەکان
زۆرێک لە باڵندەکان لە شەودا دەنگیان لێوە دەردەچێت، ئەمەش بە شێوەیەکی گشتی بۆ پەیوەندیکردنە.
مریشکەکان بەردەوام دەنگی خۆیان دەردەکەن کە ئاماژەیە بۆ ترس یان کاتێک پێویستیان بە کۆکردنەوەی بێچووەکانیانە بۆ شوێنێکی نوێ، هەندێک جۆری دیکەی باڵندەش لە شەوەکانی تردا دەنگیان لێوە دەردەچێت، کاتێک گرووپێک لە باڵندەکان پێکەوە کۆدەبنەوە، دەنگەکانیان دەکرێت یارمەتیدەر بێت بۆ مانەوە لەگەڵ یەکتر لەسەر زەوی.
باڵندەکان وەک مرۆڤەکان توانای قسەکردنیان نییە، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە کە ناتوانن فێری شت ببن. ڕاستییەکە ئەوەیە کە باڵندەکان دەتوانن فێری شت بن لە باڵندەیەکی ترەوە. بەم شێوەیە، گۆرانی باڵندە یەکێکە لە جوانترین دەنگە سروشتییەکان و لە ماوەی بوونی لە ناوچەیەکی دیاریکراودا، توێژاڵی دەنگی باڵندە بەسەر یەکدا دەچێت و دەنگەکانیان دەردەبڕن و وەک بوونەوەرەکانی تر کۆمەڵگایەکیان هەیە.
ڕاستییەکە ئەوەیە کە باڵندەکان لەگەڵ یەکتریدا پەیوەندی دەکەن، هەروەک چۆن زۆربەی ئاژەڵەکانی تر دەیکەن. بە گشتی، دەنگەکانی باڵندەکان تەنها دەربڕینێکن لەسەر هەستەکانیان.
* ئەم بابەتە لە عەرەبییەوە وەرگێردراوەو ئامادەکراوەتەوە
09/07/2026
وتارەکانی تری نوسەر